O unijnym prawie podatkowym

Dla prowadzenia transgranicznej działalności gospodarczej ogromne znaczenie ma prawo unijne, w szczególności tzw. fundamentalne swobody, gwarantujące przedsiębiorcom swobody transferu osób, usług i towarów między państwami członkowskimi Unii Europejskiej (UE) oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego (28 państw członkowskich UE plus trzy państwa Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, EFTA, tj. Norwegia, Islandia i Liechtenstein), a także swobodę transferu kapitału niezależnie od lokalizacji odbiorcy. W tym kontekście, duże znaczenie ma również zasada zakazu dyskryminacji, zgodnie z którą podobne sytuacje nie mogą być traktowane różnie, a różne sytuacje nie mogą być traktowane w ten sam sposób, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie usprawiedliwione. W rezultacie obowiązywania swobód unijnych oraz zasady zakazu dyskryminacji, przedsiębiorcy z UE, np. z Polski, mają niemalże nieograniczoną prawnie możliwość prowadzenia transgranicznej działalność gospodarczej w obrębie UE/EOG a także transferu kapitałów do dowolnego miejsca na świecie (co wpływa na brak ograniczeń w działalności inwestycyjnej). To właśnie ww. swobody i zasady zakazu dyskryminacji w praktyce kształtują tzw. unijne prawo podatkowe w interesującym nas zakresie podatków bezpośrednich (tj. podatków od dochodu).

Prawo unijne poprzez właściwą legislację (głównie dyrektywa VAT) reguluje wyłącznie podatki pośrednie (głównie VAT). Natomiast regulowanie podatków bezpośrednich, tj. podatków od dochodu, należy do kompetencji państw członkowskich. Niemniej jednak, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), państwa członkowskie muszą regulować opodatkowanie dochodu zgodnie z prawem unijnym, w szczególności w zgodzie z fundamentalnymi swobodami oraz zasadą zakazu dyskryminacji. W praktyce, to oznacza, że prawo unijne wpływa na kształtowanie się regulacji dotyczących opodatkowania dochodu w państwach członkowskich przede wszystkim poprzez orzecznictwo TSUE. W rezultacie tego orzecznictwa przepisy prawa podatkowego państw członkowskich muszą być zmienione tak, by były zgodne z fundamentalnymi swobodami i zasadą zakazu dyskryminacji, np. przepisy o CFC można uznać za zgodne z zasadą swobody przedsiębiorczości, tylko gdy ich zastosowanie w obrębie terytorium UE/EOG ogranicza się do czysto sztucznych struktur (ang. wholly artificial arrangement), których wykorzystanie służy unikaniu opodatkowania w państwie członkowskim podatnika kontrolującego taką strukturę.

Poza ww. orzecznictwem TSUE, prawo unijne oddziałuje na opodatkowanie dochodu podatników państw członkowskich w wąskim zakresie. Dotyczy to dyrektyw ustalających pewne zasady opodatkowania dywidend, odsetek, należności licencyjnych oraz oszczędności, a także dyrektywy regulującej wymianę informacji podatkowych między władzami podatkowymi państw członkowskich oraz najnowszą dyrektywę z lipca 2016 r., która zawiera minimalne standardy tworzenia przepisów skierowanych przeciwko unikaniu opodatkowania przez podatników korporacyjnych (tj. innych niż osoby fizyczne) w państwach członkowskich.

Reasumując, ww. orzecznictwo TSUE oraz dyrektywy unijne można uznać za unijne prawo podatkowe dotyczące opodatkowania dochodów.

W części bloga koncentrującej się na unijnym prawie podatkowym będę opisywał i komentował orzecznictwo TSUE w sprawach podatkowych z zakresu opodatkowania dochodu oraz przepisy wymienionych powyżej dyrektyw i przepisów krajowych implementujących te dyrektywy.

Zachęcam do czytania i komentowania!